قرآن چگونه به ارث می رسد؟
قرآن، کتابی است که محتوای بلند و جامع آن حتی غیر مسلمانان را نیز شگفت زده نموده است به گونه که ماکس منین، شرق شناس معاصر می گوید: «قرآن تنها یک کتاب دینی نیست، بلکه کتاب اخلاق و اصول سیاست و اجتماع و راهنمای روزمره انسان می باشد.» محتواى قرآن آن چنان است که خود شهادت بر حقانیت خویش مىدهد، و "همچون طبله عطار است خاموش و هنرنماى" و به تعبیر دیگر: آن چنان آثار صدق و عظمت و انسجام و استحکام و عمق معانى و شیرینى و فصاحت لغات و تعبیرات در آن نمایان است که هر گونه وسوسه و شک را از خود دور مىکند، و مصداق "آن چیز که عیان است چه حاجت به بیان است" مىباشد. جالب اینکه گذشت زمان نه تنها طراوت آن را نمىکاهد، بلکه با پیشرفت علوم و برداشته شدن پرده از روى اسرار کائنات حقائق قرآن روشنتر مىگردد، و هر قدر علم به سوى تکامل پیش مىرود درخشش این آیات بیشتر مىشود. و این قرآن با تمام عظمتش ارث بندگان خاص خداست.
قرآن چگونه به ارث می رسد؟
خداوند در قرآن کریم می فرمایند: ثم اورثنا الکتاب الذین اصطفینا من عبادنا فمنهم ظالم لنفسه و منهم مقتصد و منهم سابق بالخیرات باذن الله ذلک هو الفضل الکبیر(فاطر31-32)
ارث قرآن مجید در این آیه مبارکه این گونه است که، خداوند عین آن حقیقتى را که از قرآن مجید بر پیغمبرش وارد کرده است از ظاهر آن مانند احکام عام و خاص، مجمل و مبین، مطلق و مقید، ناسخ و منسوخ، و قصص انبیاء و امتهاى گذشته، اخلاق و معارف دینى، توحید به تمام مراتب آن، وعظ و وعد و وعید، مصالح و مفاسد و مراتب نفس و ظهور آن در عوالم دیگر، و از باطن قرآن مانند تاویل و تفسیر و کلیت و تطبیق و جرى و حقائق منطویه در آیات مانند حقیقت عالم طبع و عالم برزخ و صور مثالى، و عالم عقل و ملائکه و روح و مقامات آنها، و درجات ثوابکاران و درکات عاصیان و حقیقت و ادراک توحید خالص و واقعى و کیفیت احاطه اسماء و صفات الهى بر تمام عوالم و اندکاک اسماء و صفات در ذات، و حقیقت تجلى بر جمیع جهانها، و آیات الهیه آفاقیه و انفسیه و غیر اینها، تمام این حقایق را خدا به وارثان قرآن سپرده است به طورى که جانشین و نازل منزله رسول خدا در همه این معانى خواهند بود، و حکم وجود باقیه رسول اکرم را در تکفل و حفظ و قیام به آن و اقدام به مصالح امت طبق مدلول آن را خواهند داشت.
بنابراین وارث قرآن یک نسخه تمام نما و کپیه وجود رسول خدا هستند، و قرآن به همان نحوه تجلى قرآن محکم و قرآن مفصل " کتاب احکمت آیاته ثم فصلت من لدن حکیم خبیر " در وجود وارثین یکى پس از دیگرى متجلى خواهد شد.
ماکس منین، شرق شناس معاصر می گوید: «قرآن تنها یک کتاب دینی نیست، بلکه کتاب اخلاق و اصول سیاست و اجتماع و راهنمای روزمره انسان می باشد»
چه کسی قرآن را به ارث می برد
خداوند در قرآن کریم می فرماید: ما قرآن را به برگزیدگان خود ارث دادیم و آنها سه دسته هستند:
دسته اول، افرادى که به نفسهاى خود ظلم مىکنند.
دوم، افرادى که راه عدل و انصاف و میانهروى را مىپیمایند.
سوم، افرادى که با حسنات و خیرات گوى سبقت را از همه ربوده و به اذن خدا از همه سبقت گرفتهاند.
قرآن به نحوی به هر سه طائفه به ارث رسیده، به علت آنکه همه آنها از برگزیدگان هستند با اختلاف مراتب و درجات گر چه وارث حقیقى و کفیل قرآن و قائم به امر آن همان دسته سوم که سابقون هستند خواهد بود.
صاحب کتاب «ثاقب المناقب» از ابو هاشم جعفرى حدیث کند که او گوید: من در نزد حضرت ابى محمد امام حسن عسکرى علیه السّلام بودم و از آن حضرت راجع به این آیه سوال کردم:
«ثم اورثنا الکتاب الذین اصطفینا من عبادنا فمنهم ظالم لنفسه و منهم مقتصد و منهم سابق بالخیرات باذن الله» ابو هاشم گوید: «چون از حضرت عسکرى علیه السّلام از تفسیر این آیه و وارثین کتاب و انقسام آنها به اقسام سه گانه سوال کردم، حضرت فرمودند:
همه اقسام آنها از آل محمدند، ستمگر به نفس خود کسى است که به امام خود معترف نباشد و به ولایت او اقرار نکند، و عادل و میانهرو کسى است که معترف به امامت امام خود باشد و او را بشناسد، و پیشى گیرنده به خیرات به اذن خدا خود امام است.
ابو هاشم گوید: با بیانات امام راجع به درجات آل محمد اشک از چشم من سرازیر شد و من با خود در فکر فرو رفتم که چه اندازه خداوند به آل محمد از عنایات خود عطا فرموده است! در این حال حضرت به من نظرى کرده فرمودند: مطلب از این مقدارها که تو فکر مىکنى بالاتر و بزرگتر است، شان آل محمد از اینها بیشتر است، شکر و سپاس خدا را بجا آور که تو را متمسک به ریسمان ولایت آنها قرار داده است، و زمانى که در روز باز پسین هر امتى را به امامشان بخوانند تو را با ائمه اهل بیت مىخوانند، اى ابو هاشم بشارت باد تو را بدین موهبت الهى.
وارث قرآن یک نسخه تمام نما و کپیه وجود رسول خدا هستند، و قرآن به همان نحوه تجلى قرآن محکم و قرآن مفصل " کتاب احکمت آیاته ثم فصلت من لدن حکیم خبیر " در وجود وارثین یکى پس از دیگرى متجلى خواهد شد
وارثین کتاب همه از اولاد فاطمه هستند
در روایات بیان شده که آن سه دسته همه از اولاد فاطمه علیها السلام بوده و همه داخل در بهشت شوند، غایة الامر دسته اول با حساب شدید و رسیدن به نتیجه اعمال خود از ظلم به نفس خود، و دسته دوم با حساب آسان، و دسته سوم که وارث حقیقى قرآنند بدون حساب در بهشت داخل گردند.
در ضمن روایتى، حضرت امام موسىبن جعفر علیهما السلام مىفرمایند: نبى اکرم صلوات الله علیه و آله از انبیاى گذشته (علیهم السلام) اعلم بود و ما وارث علومى هستیم که ما را بر کارهایى توانایى بخشیده که انبیاى سلف بر آن کارها قدرت نداشتند. ما وارث کتابى هستیم که تبیان و بیانگر همه چیز است و ما را بر همه چیز چنان که در قرآن مجید نیز به این نکته اشاره شده است.
چون امام، از نظر درجه وجودى، نزدیکترین وجود عصر خود به حق تعالى است، لذا وجود و آثار وجودش جنبه الهى دارد و از اینجاست که علمش نیز همانند علم خدا، یک علمفعلى است، نه انفعالى و عین قدرت و اراده است؛ چنان که در حضرت حق چنین است. و این است مبنا و رمز علم کتاب در لسان احادیث و اخبار.
فرآوری: مریم پناهنده
بخش اعتقادات شیعه تبیان
منابع:
1) امام شناسی، علامه طهرانی،ج4
2) سایت جامع فرهنگی مذهبی شهید آوینی
3) وبلاگ قرآن و عترت
4) وبلاگ رسمی حجت الاسلام و المسلمین محمد شاهرخ